Ewolucja roli finansów publicznych w krajach z gospodarką rynkową

W XIX w., w okresie kapitalizmu wolnokonkurencyjnego, obowiązywały koncepcje „państwa nocnego stróża”, które było powołane dla utrzymywania porządku wewnętrznego (minimalna administracja, policja, wymiar sprawiedliwości) i zewnętrznego (obrona narodowa). Nie powinno ono podejmować żadnej działalności produkcyjnej, gdyż ta dziedzina zarezerwowana była dla inicjatywy prywatnej, uprzywilejowanej wobec działalności związków publicznych.

Rola finansów publicznych w tych warunkach była pochodną a jednocześnie elementem koncepcji liberalizmu ekonomicznego. Opierała się ona na założeniu zrównoważonego rozwoju gospodarczego dzięki działaniu „naturalnych praw eko-nomicznych”, w które nie powinny ingerować żadne czynniki będące wyrazem woli ludzkiej lub państwowej. Konsekwencją tych zasad w dziedzinie finansów publicznych były minimalne budżety państwa, tym lepsze, im słabsze (mniejsze), obejmujące minimalne wydatki publiczne o charakterze stricte administracyjnym. Wszelkie wydatki o charakterze ekonomicznym lub socjalnym traktowane były jako odstępstwo od normy i dopuszczano je tylko wyjątkowo. Obowiązkiem państwa było przestrzeganie równowagi budżetowej, zaś deficyty uznawano za instrument dezorganizacji spontanicznych mechanizmów gospodarczych i źródło inflacji.

Można więc stwierdzić, że w okresie kapitalizmu wolnokonkurencyjnego rola finansów publicznych w życiu społecznym była niewielka, co wynikało zarówno z ich ograniczonego zakresu, jak i z minimalnego znaczenia ich funkcji stymulacyjnej.

Leave a Reply