Funkcje skarbu państwa

Niezależnie od realizowanych koncepcji politycznych i ekonomicznych, współczesne kraje rynkowe dopuszczają w szerokim zakresie interwencję państwa w gospodarce i życiu społecznym. Stąd także zakres i formy działania skarbu państwa ulegają istotnym zmianom.

Od tradycyjnych funkcji administracji skarbowej w zakresie przygootowywa-nia i kontrolowania budżetu oraz realizacji dochodów i wydatków (skarb państwa jako kasjer), skarb państwa w coraz szerszym zakresie pełni rolę bankiera, albo w charakterze banku handlowego (np. udzielając pożyczek, gwarancji itp.), albo w charakterze banku emisyjnego (np. drukując bony skarbowe). W wielu krajach skarb państwa aktywnie uczestniczy w koordynacji polityki gospodarczej i finan-sowej (np. Francja, Wielka Brytania), aktywnie oddziaływuje na bilans płatniczy i zagraniczne wydatki publiczne (np. Francja, Wielka Brytania), sprawuje kontrolę publicznej gospodarki finansowej (np. USA) itp. (Szerzej zob. na te tematy: N. Gajl, Budżet a Skarb Państwa, Warszawa 1974, s. 340 i nast.).

Przedstawione tu różnorodne funkcje skarbu państwa i jego administracji powodują, iż jest to instytucja eklektyczna, która jednak tym samym ma szczególne związki z całością gospodarki i życia społecznego w państwie i może wywierać w tym zakresie szczególny wpływ. Właśnie w oparciu o te aspekty, a nie np. o struktury organizacyjne czy zapisy konstytucyjne, można formułować wnioski o szczególnej roli skarbu państwa w funkcjonowaniu gospodarki i społeczeństwa w państwach zachodnich.

W oparciu o powyższe uwagi można stwierdzić, że skarb państwa we współczesnych państwach rynkowych ma bardzo zróżnicowany status prawny, strukturę organizacyjną i zadania. Zakres jego funkcji i znaczenie ulegają bieżącym wahaniom. W większości krajów zachodnich, poza tradycyjnymi funkcjami kasjera stał się on jednak instrumentem bieżącej interwencji rządów w procesy gospodarcze i społeczne, w celu zapewnienia harmonijnego, planowego rozwoju, równowagi gospodarczej, płynności finansowej oraz łagodzenia tak istotnych problemów współczesności, jak: bezrobocie, walka z nędzą, ochrona środowiska itp.

Pomimo różnorodnych opinii o statusie i funkcjonowaniu skarbu państwa w poszczególnych krajach zachodnich należy przyjąć, że instytucja ta jest niezbęd-nym instrumentem skutecznych działań rządu w warunkach gospodarki ryn-kowej.

Leave a Reply