Obliczanie tempa wzrostu wydatków publicznych

Wydatki publiczne zaczęły odgrywać wielką rolę i znajdować szeroką akceptację, jako instrument realizacji koncepcji nowoczesnych państw z gospodarką rynkową (państwo „opie-kuńcze”, „opatrznościowe”, „dobrobytu”), zapewniających szybki rozwój ekono-miczny i spokój społeczny.

Dlatego dzisiaj, w nowoczesnym państwie, nieporozumieniem są nawroty do liberalnych poglą-dów o generalnej szkodliwości wydatków publicznych. Ich rozwój musi bowiem odpowiadać zarówno obiektywnym prawom, jak i warunkom miejsca i czasu. Problem, więc polega tu na pożądanej równowadze między wydatkami prywatnymi i publicznymi oraz na maksymalnej racjo-nalizacji tych ostatnich, a nie na ich sztucznym ograniczaniu.

Już około sto lat temu ekonomiści zauważyli natomiast, iż wydatki publicz-ne, przez które rozumiemy wydatki sektora publicznego (tj. państwa, samorządu terytorialnego, publicznych instytucji bankowych, ubezpieczeniowych itp.) syste-matycznie wzrastają. Chodzi przy tym o wzrost realny, będący wynikiem wzrostu potrzeb publicznych, a nie wzrost nominalny, wynikajacy np. z inflacji, czy wzrostu ogólnonarodowego bogactwa. Pierwszy to zjawisko ustalił i empirycznie udowodnił w 1892 r. niemiecki ekonomista A. Wagner, określając je „prawem nieustannego wzrostu wydatków publicznych”. Nazywa się je odtąd w skrócie „prawem Wagnera”.

Pomimo określonych zastrzeżeń co do sposobu obliczania tempa wzrostu wydatków publicznych, wahań tego tempa i sytuacji wyjątkowych, badania prowa-dzone współcześnie na Zachodzie w pełni potwierdzają słuszność prawa Wagnera. Jako przykład podajemy tu statystykę zamieszczoną w pracy P.M. Gaudemet, Finanse publiczne, Warszawa 1990, s. 89.

Leave a Reply